నిష్కామ భక్తికి ప్రతీక సంత్‌ రవిదాస్‌




సంత్ రవిదాస్ భక్తియుగంలో ప్రసిద్ధి చెందిన సంతులలో ప్రముఖుడు. క్రీ.. 16 శతాబ్దానికి చెందినవాడు. వీరు చెప్పులు కుట్టి జీవించే చమార్ (మాదిగ) కులమునందు జన్మించారు. వీరు కాశీపట్టణ వాస్తవ్యులు. వీరు ప్రముఖ విష్ణుభక్తుడైన రామానందుని అనుయాయులో ఒకరు. చెప్పులు కుట్టే వృత్తిని కొనసాగిస్తూనే వీరు తన అసాధారణ కృష్ణభక్తిని తన రచనలో సహజసుందరంగా స్వచ్ఛంగా ప్రకటించారు. సంత్ కబీరుదాసుకు పూర్తి భిన్నమైన రీతిలో రవిదాసు మిక్కిలి సౌమ్యస్వభావము కలిగిన సాధుపురుషుడు. సౌజన్య మూర్తి. కబీరునొకసారి ఎవరో బ్రహ్మజ్ఞానం గురించి ప్రశ్నించగా,
మైతో ఆయా మా కీ గోద్ మే, క్యా జానూమార్గ్ క్యాహోయ్
రాప్ పూచో రైదాస్ సే, జిన్ గఠరీ లాయాడోయ్
నేను తల్లి ఒడిలో కూర్చుని వచ్చినవాడిని, నాకేమి తెలుసు? రవిదాసు నడగండి. తల్లి ఇచ్చిన సరుకుల మూటలు మోసుకువచ్చిన వాడాయన. మార్గం ఆయనకు బాగా తెలుసునని సమాధానమిచ్చాడట.
శ్రీకృష్ణుడు సాధురూపంలో రవిదాసు ఇంటికి వచ్చి, సామాన్య లోహాను బంగారంగా మార్చగలిగిన పరుసవేదిని ఇవ్వబోగా, దానితో తనకు అవసరం లేదని తిరస్కరించిన నిష్కామ కర్మయోగి రవిదాసు. ‘సరే, మున్ముందు అవసరం పడినప్పుడు ఉపయోగించుకుందువులేఅంటూ స్పర్శమణిని చూరులో దోపి వెళ్ళిపోయాడా సాధువు. సుమారు ఒక ఏడాది తర్వాత వృద్ధ సాధువు మళ్ళీ వచ్చిఏమయ్యా నేనిచ్చి వెళ్ళిన పరుసవేది ఎక్కడఅని రవిదాసుని ప్రశ్నించాడు. ‘తమరు పెట్టినచోటేఉంటుంది చూడండిఅని జవాబిచ్చాడాయన. తాను పెట్టినది పెట్టినట్లే వుండటం చూచి సాధువు దాన్ని తీసి రవిదాసుకివ్వబోయాడు. ‘హే మాధవా? బంగారంతో నాకేమి పని? పరుస వేదిని మీరే తీసుకొని వెళ్ళండిఅని వేడుకొన్నాడు. స్వావంబిత జీవినం, సాధుపురుషు సేవా శుశ్రూషలే తన పరమకర్తవ్యాలుగా ఎంచుకున్న భక్త రవిదాసు చెప్పులు కుట్టే వృత్తిని ఈశ్వర సన్నిధికి చేర్చే సాధనంగా ఎనుకొన్నాడుగాని, కేవలం ఉదర పోషణార్థంగాదు. తన భావాన్ని ఎలాంటి అరమరికలు లేకుండా ఎంత స్పష్టంగా వెల్లడించాడో చూడండి.
జిహ్వా సో ఓంకార్ జప, హత్థన సో కర్ కామ్,
రామ మిలహి ఘర అయికర, కవి రవిదాసు విచార్
(జిహ్వతో ఓంకారం జపిస్తూ, చేతులతో పనిచేస్తుంటే, భగవంతుడే ఇంటికి వచ్చి దర్శనమిస్తాడు) ఎంత ప్రగాఢ విశ్వాసం! ఎంత సుదృఢ ఆత్మబలం! ఆద్యంతాలు ఇలాంటి విశ్వాస ప్రపత్తుతోనే రవిదాసు కరయుగళంతో పాదరక్షలు కుట్టాడు. వ్యాకు హృదయంతో ఈశ్వరోపాన చేశాడు.
ఎంత దుర్మార్గుడైనాగానీ సత్సంగ ప్రభావంతో సజ్జనుడవుతాడని రవిదాసు గట్టి నమ్మకం. ఇంకా సత్సంగ ప్రభావం వల్లనే తాను నిమ్నకులంలో జన్మించినా, సంఘంలో ఉచ్చస్థాయికి ఎదగగల్గానని, అన్ని వర్గాలవారికీ వందునీయుడనైనాననీ చెప్తాడు. తన పేరు ప్రతిష్టలకన్నింటికీ సద్గురుని సాంగత్యం, పరమేశ్వరునిపట్ల గల నిశ్చ భక్తిప్రపత్తులే కారణమని వినయంగా, స్పష్టంగా చెప్పుకొన్నాడు.